⏱ 45 minut📖 czytanie i słuchanie🧩 zadania interaktywne
Kryteria sukcesu
Po tej lekcji potrafię:
wyjaśnić, po co ludzie tworzyli pierwsze maszyny liczące;
ułożyć najważniejsze wydarzenia w kolejności;
opisać, jak zmieniały się rozmiar i możliwości komputerów;
rozpoznać kilka współczesnych rodzajów komputerów;
dobrać rodzaj komputera do konkretnego zadania;
podać przykład komputera wbudowanego w inne urządzenie.
1. Przeczytajtrzy krótkie rozdziały
2. Posłuchajwybranych fragmentów
3. Uporządkujwydarzenia i zastosowania
4. Sprawdź sięw quizie końcowym
Rozgrzewka: czy to jest komputer?
90 s
Zastanówcie się w parach: Czy pralka, samochód, smartwatch i konsola do gier są komputerami? Jaką informację otrzymują, co z nią robią i jaki dają wynik?
Krótka opowieść o długiej historii
Przeczytaj tekst samodzielnie. Możesz też nacisnąć Posłuchaj. Przycisk „Stop” zatrzymuje lektora.
🧮
1. Najpierw było liczenie
Ludzie liczyli na palcach, kamykach i nacięciach. Około trzech tysięcy lat przed naszą erą używano już liczydeł. W 1642 roku Blaise Pascal zbudował mechaniczną maszynę, która pomagała dodawać i odejmować. Nazywano ją Pascaliną. Nie była komputerem w dzisiejszym znaczeniu, lecz pokazała, że maszynie można powierzyć wykonywanie obliczeń.
⚙️
2. Pomysł na program
W dziewiętnastym wieku Charles Babbage zaprojektował maszynę analityczną. Miała pamięć, część wykonującą obliczenia i miała korzystać z kart z instrukcjami. Przypominała więc swoim pomysłem współczesny komputer. Ada Lovelace opisała dla niej algorytm i dlatego bywa nazywana pierwszą programistką. Maszyna nie została wtedy ukończona, ale jej projekt wyprzedzał epokę.
💻
3. Od sali do kieszeni
Pierwsze komputery elektroniczne zajmowały całe pomieszczenia. ENIAC, zaprezentowany publicznie w 1946 roku, ważył około trzydziestu ton i korzystał z tysięcy lamp elektronowych. Wynalezienie tranzystora, a później układu scalonego i mikroprocesora pozwoliło budować urządzenia mniejsze, szybsze i tańsze. Komputery osobiste trafiły do domów, a dziś nosimy potężne komputery w smartfonach i zegarkach.
Wniosek detektywa historii: komputery stawały się coraz mniejsze, szybsze, tańsze i łatwiejsze w użyciu. Jednocześnie zaczęły trafiać do coraz większej liczby urządzeń.
algorytmuporządkowany sposób rozwiązania zadania
programzestaw instrukcji dla komputera
mikroprocesorukład wykonujący obliczenia i polecenia
komputer wbudowanykomputer będący częścią innego urządzenia
Laboratorium czasu
Ułóż wydarzenia od najstarszego do najnowszego. Przeciągaj karteczki albo kliknij karteczkę, a potem wybrane miejsce na osi.
1 • najstarsze
2
3
4
5
6
7 • najnowsze
Nie każdy komputer wygląda jak laptop
🖥️ Komputer stacjonarny
Wydajny i łatwy do rozbudowy. Zwykle pracuje w jednym miejscu.
💻 Laptop
Przenośny komputer z ekranem, klawiaturą i akumulatorem.
📱 Tablet lub smartfon
Mobilny komputer sterowany głównie dotykiem.
🗄️ Serwer
Udostępnia innym komputerom dane, strony lub usługi.
🌦️ Superkomputer
Wykonuje ogromną liczbę obliczeń, np. prognozuje pogodę.
🚗 Komputer wbudowany
Steruje częścią samochodu, pralki, robota albo zegarka.
Dobierz komputer do zadania
W każdym wierszu wybierz rodzaj komputera, który najlepiej pasuje do opisu.
Oblicza prognozy pogody dla całego kraju.
Przechowuje stronę szkoły i wysyła ją odwiedzającym.
Steruje temperaturą i czasem prania w pralce.
Uczeń zabiera go z domu do szkoły i pracuje bez gniazdka.
Grafik pracuje przy dużym monitorze i wymienia kartę graficzną na nowszą.
Quiz: podróż przez epoki
1. Która maszyna była mechaniczną pomocą do dodawania i odejmowania?
2. Z czyim projektem łączymy Adę Lovelace?
3. Co najbardziej pomogło zmniejszać komputery?
4. Który przykład najlepiej opisuje serwer?
5. Dlaczego smartfon możemy nazwać komputerem?
6. Gdzie najczęściej spotkamy komputer wbudowany?
Bilet wyjścia
Dokończ oba zdania. Nauczyciel może poprosić o ich odczytanie.
Notatka dla nauczyciela
Proponowany rytm: 4 min rozgrzewka • 10 min czytanie/odsłuch • 10 min oś czasu • 8 min rodzaje i dopasowanie • 9 min quiz • 4 min podsumowanie. Przy jednym zestawie słuchawek tekst może czytać wybrany uczeń; syntezator mowy jest wsparciem, a nie obowiązkową formą pracy.